- programy
- realizowane projekty
- moja klasa
- osiągnięcia
- rok szkolny 2005/06

I. Charakterystyka programu
II. Cele ogólne  programu
III. Treści nauczania
     - dział 1 - Klasa I  semestr I
     - dział 2 - Klasa I  semestr I
     - dział 3 - Klasa I  semestr I
     - dział 4 - Klasa I  semestr II
     - dział 5 - Klasa I  semestr II
     - dział 6 - Klasa II  semestr I
     - dział 7 - Klasa II  semestr II
     - dział 8 - Klasa II  semestr II
IV. Uwagi o realizacji
V. Literatura  

Program nauczania biologii w klasach I - II 
liceum ogólnokształcącego
(zakres podstawowy)

(opracowany zgodnie z aktualnie obowiązującą 
podstawą programową dla liceów i techników
- www.men.waw.pl)

III. Treści nauczania

Klasa I  semestr II

Dział V 
Podstawy ekologii  z elementami biogeografii.

lp Proponowane jednostki tematyczne Szczegółowe (operacyjne) cele kształcenia
a) wiadomości
b) umiejętności
c) postawy
Materiał nauczania Metody, formy, pomoce dydaktyczne uwagi
1. Tolerancja organizmów na czynniki środowiska . a) uczeń
- podaje definicje pojęć
- wymienia cechy budowy, funkcji charakterystyczne dla grup ekologicznych
b) uczeń
- ocenia wpływ działalności człowieka na organizmy
- analizuje wykresy aktywności organizmów w zależności od wartości czynnika
c) uczeń
- doskonali umiejętności pracy zespołowej
Pojęcie tolerancji, zakresu tolerancji. Organizmy steno- i eurytopowe. Organizmy poli- i oligostenotopowe. Prawa tolerancji (Liebiga, Shelforda) . Czynniki wpływające na rozmieszczenie organizmów (1 - biogenetyczne, 2 - ekologiczne, 3 - antropogeniczne, 4 - historyczne). Wykład,  praca w grupach - analiza schematów Charakterys
-tycznych gatunków roślin i zwierząt, zmian w strukturze lądów na kuli ziemskiej
Przedtem realizuję temat Podstawowe pojęcia genetycz- ne i ich znaczenie.
2..3, Interakcje między populacjami. Zasady rolnictwa biodynamicznego, sąsiedztwo roślin a) uczeń
- wymienia twórców teorii i praktyki rolnictwa ekologicznego i biodynamicznego
- wymienia zasady tego rolnictwa
- podaje gatunki dobrze wpływających na siebie i "wrogich" roślin uprawnych
b) uczeń
- projektuje ogródek warzywny, mieszczący 10 dowolnych roślin
- ocenia przydatność takich upraw
- przewiduje dalsze losy rolnictwa ekologicznego
c) uczeń
- kształtuje odpowiedzialność za zdrowie swoje i innych
Powtórzenie wiadomości o interakcjach - analiza rysunków schematycznych, przedstawiających te relacje Historia rozwoju rolnictwa ekologicznego w Polsce - pionierzy jego rozwoju. Zasady rolnictwa ekologicznego i biodynamicznego. Wzajemny wpływ różnych gatunków roślin uprawnych . Opracowanie w programie graficznym planu ogrodu opartego o przyjazne sąsiedztwo roślin. Praca z internetem lub referaty przygotowane przez uczniów na podstawie : Poradnik dla działkowców, ogrodników amatorów pt. "Biodynamiczny ogród jak zdrowie", redakcja tygodnika "Plon", Dorota Metera, Urszula Sołtysiak, "Biodynamiczna uprawa roślin w ogródku działkowym" , praca zbiorowa pod red.M.Górnego, "Rolnictwo i ogrodnictwo biodynamiczne", Osetek J., Osetek J. Zadanie domowe: przeprowadzenie doświadczalnej hodowli rzeżuchy na podłożu wodnym i na roztworze wyciągu z cebul czosnku jadalnego z pełną dokumentacją. (wg instrukcji z zeszytu ćwiczeń "Ekologia z ochroną środowiska" E.Pyłka- Gutowska)
4,5 Organizmy transgeniczne a problem równowagi biocenotycznej a) uczeń
- definiuje pojęcie organizm transgeniczny
- wymienia czynniki wpływające na równowagę w biocenozie
- wyjaśnia dlaczego organizmy transgeniczne mogą wpływać na stan równowagi w biocenozie
b) uczeń
- porównuje biocenozy naturalne i sztuczne
- ocenia aktualny stan równowagi biocenotycznej
- dowodzi negatywnego wpływu organizmów transgenicznych na równowagę w przyrodzie
c) uczeń
- kształtuje postawę otwartości i tolerancji wobec odmiennych poglądów w dyskusji
Czym są organizmy transgeniczne? Zalety i wady tych organizmów wobec człowieka i otaczającej nas przyrody. Biocenozy naturalne i sztuczne - cechy charakterystyczne. Czynniki warunkujące istnienie równowagi w biocenozie. Czynniki naruszające równowagę. Samoregulacja biocenoz a działalność człowieka. Zagrożenie ze strony organizmów transgenicznych. Dyskusja połączona z wcześniejsza prezentacją dotyczącą organizmów transgenicznych - referat uczniów na podstawie: "Transgeniczne zwierzęta jako fabryki leków" , H.Velander, H. Luboń, W. Drohan, Świat Nauki, marzec 1997, "Żywność Frankensteina?", T. Łęski, Wiedza i Życie, maj 1999 r, "Mysz z laboratorium", M.Fikus, Wiedza i Życie, październik 1995 Na lekcji pierwszej uczniowie przygotowują materiały na podstawie zasobów Internetu, lekcja druga to dyskusja panelowa z udziałem chętnych ekspertów uczestników, prowadzących.
5. Ekosystem - krążenie materii i przepływ  energii. a) uczeń
- podaje definicję ekosystemu
- wyróznia typy ekosystemów
- charakteryzuje typy ekosystemów
- opisuje przepływ energii i obieg materii b)uczeń
- rysuje sieci pokarmowe ekosystemów różnego typu
- analizuje schemat obiegu materii i przepływu materii
- konstruuje schemat ekosystemu cudzożywnego
- wyjaśnia różnice między schematem ekosystemu samo- i cudzożywnego c)uczeń
- kształtuje postawę badawczą
Typy ekosystemów , kryteria ich klasyfikacji. Ekosystemy auto- i heterotroficzne. Krążenie materii w ekosystemie - elementy warunkujące. Przepływ energii - elementy warunkujące przepływ. Sieci pokarmowe w ekosystemach naturalnych i sztucznych. Wykład, analiza schematów, aktywny udział uczniów. "Ekologia z ochroną środowiska" , E.Pyłka- Gutowska, "Człowiek, środowisko, przyroda", T. Umiński Ten temat zwykle łączę z tematem o cyklach biogeochemicznych
6. Krążenie materii w przyrodzie - cykle biogeochemiczne. a) uczeń
- wymienia elementy uczestniczące w cyklach
- wyjaśnia przebieg krążenia na podstawie schematów
b) uczeń
- rysuje schematy obiegu pierwiastków w przyrodzie
- porównuje te obiegi
- ocenia rolę producentów i reducentów w tych obiegach
c) uczeń
- kształtuje postawę ekologiczną
Samodzielne rysowanie cyklu obiegu  wody na podstawie zebranych wcześniej danych. Analiza  schematu obiegu węgla, azotu, fosforu . Udział grup ekologicznych w tych cyklach. Przyczyny zachwiania równowagi krążenia tych związków i pierwiastków w przyrodzie. Praca w grupach, wykład, dyskusja Schemat z Solomon Ville, "Biologia", "Ludzkość a obieg azotu", Smil, Świat Nauki, wrzesień 1997  
7. Sukcesja ekologiczna - stadia sukcesji. a) uczeń
- podaje definicję pojęcia sukcesja
- wylicza rodzaje sukcesji
- rozpoznaje na schematach etapy sukcesji
- wyjaśnia różnice między typami sukcesji
b) uczeń
- rysuje zmiany w trakcie sukcesji jeziora
- porównuje w tabeli porównawczej  typy sukcesji
- ocenia znaczenie sukcesji w przyrodzie i gospodarce człowieka
c) uczeń
- kształtuje postawę badawczą
- kształtuje własną odpowiedzialność za stan przyrody
Przypomnienie wiadomości o sukcesji  - definicja, typy sukcesji, ich charakterystyka. Energetyka sukcesji (autotroficzna, heterotroficzna). Stadia sukcesji na przykładzie pierwotnej (wydmy, skały) oraz wtórnej (jezioro- las) Analiza schematów. Znaczenie sukcesji w przyrodzie i w gospodarce człowieka. Charakterystyka ekosystemu w stanie klimaksu. Wystąpienia uczniów, analiza schematów przedstawiających etapy różnych typów sukcesji (kserokopie), dyskusja. Projekcja fragmentu filmu "Był las..." E.Pyłka- Gutowska - "Ekologia z ochroną środowiska", "Biologia w szkole" nr 1/1987 E.Pyłka- Gutowska "Ekologia i ochrona środowiska" zeszyt ćwiczeń, Nowa Era  
9 Przegląd państw roślinnych. a) uczeń
- wymienia państwa roślinne
- rozpoznaje na mapie świata obszary przez nie zajmowane
- wymienia charakterystyczne gatunki roślin dla  poszczególnych państw
- wyjaśnia wpływ warunków biotycznych na cechy budowy i funkcji tych roślin
b) uczeń
- rysuje granice państw roślinnych na mapie konturowej
- charakteryzuje florę tych państw
- określa pochodzenie głównych roślin użytkowych Europejczyka
c) uczeń
- rozwija postawę badawczą
- integruje wiedzę i umiejętności z biologii i geografii
Państwa roślinne i ich charakterystyka : holarktyczne, paleotropikalne, neotropikalne, australijskie, przylądkowe, antarktyczne. Wyznaczanie granic państw na mapkach konturowych. Charakterystyka ogólna flory i szczegółowa najbardziej charakterys-tycznych gatunków roślin z uwzględnieniem roślin użytkowych. Referaty uczniów, praca w grupach, tablice poglądowe, mapki konturowe, atlasy i tablice barwne różnych gatunków roślin, Tablice biologiczne, Wiedza i Życie , czerwiec 1999 - wkładka, "Rośliny użytkowe", Z. Podbielkowski, WSiP  
10 Przegląd krain zoogeograficznych a) uczeń
- wymienia krainy zoogeograficzne
- wyjaśnia związek warunków klimatycznych i edaficznych z cechami budowy i funkcji zwierząt
- wymienia po 3 charakterystyczne gatunki zwierząt dla każdej krainy
b) uczeń
- rysuje granice państw na mapie konturowej
- klasyfikuje podane gatunki zwierząt do poszczególnych krain
c) uczeń
- integruje wiedzę i umiejętności z biologii i geografii
- kształtuje postawę badawczą
Krainy zwierzęce i ich charakterystyka: paleoarktyczna, nearktyczna, etiopska, orientalna, neotropikalna, australijska. Charakterystyka ogólna fauny tych krain. Charakterystyka najbardziej reprezentatywnych gatunków w połączeniu z gatunkami hodowlanymi. Wyznaczanie na mapkach konturowych granic krain. Referaty uczniów, tablice i atlasy zwierząt, Tablice biologiczne, mapki krain zoogeograficznych z "Biologii" dla klasy II T.Umińskiego  
11 Test sprawdzający z ekologii i biogeografii j.w. Uczniowie samodzielnie rozwiązują test sprawdzający wiedzę i umiejętności z jednostek lekcyjnych  1 - 18    

dalej -->

 

  WEBDESIGN: Kasia Janeczko 2005, (napisz) , http:.janeczko.waw.pl